Maritiem programma  |   MP projecten | wrakken in databases  |  MP in de media   |   publicaties   |  nieuws   |  contact

  Maritiem programma >> projecten > capaciteitsopbouw

Capaciteitsopbouw voor de bescherming van het onderwater cultureel erfgoed in het Caribische gebied

Het Maritiem Programma van de RCE is mede verantwoordelijk voor de bescherming en het onderzoek van Nederlands erfgoed buiten onze wateren. In het Caribische gebied zijn veel landen die een relatie hebben met Nederland en haar maritieme geschiedenis.

De BES eilanden (Bonaire, St. Eustatius en Saba) zijn sinds 2010 gemeenten van Nederland. In het beheer en de bescherming van het onderwater erfgoed is de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed dan ook zeker betrokken, daar waar het belang bovenregionaal is. Suriname is prioriteitsland in het Gemeenschappelijk Cultureel Erfgoed Programma. Van oudsher hebben St. Maarten, Aruba en Curaçao zeer nauwe banden met Nederland. Scheepswrakken zijn vaak gemeenschappelijk erfgoed. Nederlandse wrakken (van bijvoorbeeld de WIC en Admiraliteit) zijn overal in het Caribische gebied te vinden van Cuba tot Trinidad en Tobago.*

De RCE kan onmogelijk in al die landen projecten starten om het erfgoed te beschermen en te beheren. Daarom is het wenselijk dat landen het management van het (onderwater) cultureel erfgoed zelf goed regelen. Het probleem op dit moment is dat er nauwelijks voldoende goed opgeleide onderwater archeologen zijn en de kennis ontbreekt om in deze regio het erfgoed onderwater effectief te managen beschermen.

cover of UNESCO manual

De UNESCO heeft in 2009 een programma opgestart om het management en de bescherming van onderwater erfgoed te verbeteren door in verschillende regio’s mensen op te leiden in de onderwater archeologie. Het eerste deel van het programma vond plaats in de regio Azië en de Pacifische regio (UNESCO centrum Chantaburi, Thailand).

Er is een zes weken durende cursus onderwaterarcheologie en management ontwikkeld die in 2012 is gepubliceerd als een UNESCO Foundation Course Training Manual (editors Martijn Manders (RCE), Chris Underwood (PROAS)). Belangrijke aspecten hierin zijn methodes om het erfgoed te beheren, non destructief te onderzoeken en te beschermen. Het opwekken van publieke interesse en betrokkenheid is daarbij van cruciaal belang.

De opgedane ervaring en kennis in Azië wordt toegepast in de Caribische regio. Deze centrale door UNESCO gestuurde aanpak heeft grote voordelen. Er wordt zo een basis gelegd om wereldwijd op een gelijkmatig niveau het beheer van het cultureel erfgoed onderwater uit te voeren. Het wiel hoeft niet telkens opnieuw te worden uitgevonden. Een belangrijk uitvloeisel van cursus is dat er een platform ontstaat waar kennis en know how gedeeld kunnen worden tussen onderzoekers en beheerders in en tussen de verschillende regio’s.

basis oefeningen op het droge
De basis oefenen op het droge...

UNESCO Foundation Course in het Caribisch gebied

In november 2012 namen 17 studenten uit de Caribische regio deel aan de Foundation Course in Port Royal, Jamaica, dat georganiseerd werd door de UNESCO en gesponsord door Spanje en Nederland (RCE). De studenten kwamen uit Belize, Guyana, Aruba, Saba, St. Lucia, De Cayman Islands, Antigua, Dominicaanse Republiek, Trinidad & Tobago, Barbados, St. Vincent, St. Kitts & Nevis, Dominica en Jamaica. Trainers kwamen uit Jamaica (JNHT), Argentina (NAS/PROAS), The US (NOAA), The Cayman Islands (National Museum of the Cayman Islands) Cuba (UNESCO Regional Office), Frankrijk (UNESCO central office) en Nederland (RCE).

Cursus onderdelen:

• Survey Methods
• Data Management
• Underwater Cultural Heritage Management
• Methods of Site Identification

 om het onder water toe te passen
... om het onderwater toe te passen

Verzonken haven Port Royal

De cursus vond plaats in Port Royal Jamaica. Port Royal ligt op 15 km afstand van Kingston en is de grootste onderwater site van Jamaica. Het is genomineerd als UNESCO Cultureel erfgoed. Port Royal stond in de 17e eeuw bekend als de meest verdorven stad ter wereld. Port Royal groeide in korte tijd uit tot een bloeiende handelshaven in het Caribische gebied, De haven werd veelvuldig bezocht door piraten tot 7 juni 1692 een aardbeving een eind maakte aan de stad. Tweederde van de stad zonk in zee. Port Royal kwam er nooit meer bovenop.Tegenwoordig is Port Royal een kleine vissersplaats (2000 inwoners). De verzonken stad is een unieke archeologisch tijdscapsule en daarom onderwerp van de UNESCO Foundation Course.

Scheepswrak de Ranger

In de verzonken stad Port Royal liggen meerdere scheepswrakken. Een daarvan is de Ranger een voormalig piratenschip dat tijdens een latere storm in 1722, gezonken is. Tijdens de cursus hebben de studenten onderzoek uitgevoerd naar de kwaliteit van de resten van dit wrak. Er is ondermeer gekeken naar eventuele degradatie effecten van orkaan Sandy op de site en manieren om het wrak te beschermen zijn onderzocht. De Ranger was een van de twee piratenschepen onder het bevel van Bartholomew Roberts.

Het Maritiem Programma van de RCE ziet het als een van haar taken om ervoor te zorgen dat het Nederlands cultureel erfgoed in de Caribische regio op een verantwoorde manier wordt beheerd. De enige manier om dat effectief te doen is samenwerking met anderen. Het opbouwen van capaciteit en expertise in de regio is derhalve een belangrijk middel om ook het Nederlands erfgoed te beheren. De UNESCO Foundation Course is een eerste stap en aanzet tot het verbreden en uitbouwen van de kennis in de regio.

 * De boven- en benedenwindse eilanden bevatten Nederlands erfgoed van belang. Andere eilanden waarvan bekend is dat er Nederlands wrakken en /of erfgoed ligt zijn: De Cayman eilanden, Dominicaanse Republiek, Guyana, Cuba, Jamaica en Trinidad and Tobago.

  Zie ook:

 

Gemeenschappelijk cultureel erfgoed

Restanten van het Nederlandse verleden zijn wereldwijd verspreid. Het erfgoed dat voortkomt uit het gezamenlijke verleden wordt gemeenschappelijk cultureel erfgoed genoemd (kortweg GCE).

 

links capaciteitsopbouw programma

Graduate student Chad Gulseth and his team from the Nautical Archaeology Program at Texas A&M University are documenting the shipwreck remains of the Ranger.

 


mail naar rijksdienst voor het cultureel erfgoed

maritiem programma

maritiem programma op facebook